Podział majątku objętego uprzednio wspólnością majątkową małżeńską

Kiedy możliwy jest podział majątku wspólnego małżonków? Czy można podzielić majątek wspólny w trakcie trwania małżeństwa ?

Z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa.

Wspólność ta może jednak ustać w wyniku rozwiązania małżeństwa przez rozwód lub w wyniku zawarcia umowy majątkowej małżeńskiej ustanawiającej rozdzielność majątkową (tj. w trackie trwania związku małżeńskiego). Dotychczasowy majątek objęty wspólnością majątkową małżeńską z chwilą ustania tej wspólności staje się współwłasnością małżonków (najczęściej w równych udziałach). Podziału majątku można zatem dokonać zarówno po rozwodzie, jak i jeszcze w trakcie trwania związku małżeńskiego, z tym zastrzeżeniem, że wówczas konieczne jest zawarcie umowy majątkowej małżeńskiej wprowadzającej rozdzielność majątkową.

Podział takiego majątku, którego wspólność ustała, może nastąpić w drodze umowy lub przed sądem. Warunkiem dokonania umownego podziału majątku jest jednak zgoda małżonków lub byłych już małżonków w zakresie sposobu podziału takiego majątku.

Umowny podział majątku wspólnego może obejmować cały majątek wspólny małżonków albo tylko jego część. Jeżeli przedmiotem umowy o podział majątku jest nieruchomość, użytkowanie wieczyste albo spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, umowa taka musi zostać zawarta w formie aktu notarialnego.

Nie ma przy tym ustawowego terminu na przeprowadzenie podziału tzn. nawet jeśli od rozwodu mineło już np. kilka lat, wspólny majątek wciąż można podzielić, jeśli tylko strony nadal pozostają jego współwłaścicielami.

Umowa podziału majątku a podatki pobierane przez notariusza

Warto wiedzieć, że umowa podziału majątku wspólnego nie podlega opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych ani podatkiem od spadków i darowizn.

Jakie są zalety podziału majątku u notariusza?

Niewątpliwie największymi zaletami umownego podziału majątku u notariusza są:

• możliwość dokonania podziału szybko, sprawnie i w wybranym przez strony, odpowiadającym im terminie (w sądzie trzeba będzie dostosować się do wyznaczonych terminów),
• odformalizowanie (wystarczy umówić się na spotkanie, nie trzeba pisać pism, wniosków itd. ),
• brak konieczności angażowania rzeczoznawców majątkowych ( notariusz w przeciwieństwie do sądu nie bada wartości majątku podlegającego działowi, opierając się na oświadczeniach stron),
• brak konieczności angażowania pełnomocnika.

Podział majątku wspólnego u notariusza może być więc o wiele mniej czasochłonny i bardziej opłacalny niż w przypadku postępowania przeprowadzanego przez sąd. Strony mają nadto wpływ na końcowy efekt podziału majątku, podczas gdy w postępowaniu sądowym ostateczna decyzja o podziale majątku, podejmowana po długatorwałym postępowaniu dowodowym, zależy od oceny i decyzji sądu.

Koszty podziału majątku w sądzie

Opłata sądowa konieczna, aby wszczać postępowanie sądowe, nie jest wysoka, gdyż wynosi 1000 zł lub 300 zł w przypadku zgodnego podziału. Do kwoty tej należy jedna doliczyć inne koszty. Przykałdwo postępowanie w sądzie często wiąże się z koniecznością powołania biegłego rzeczoznawcy, a więc również z koniecznościa poniesienia kosztów sporządzenia wyceny majątku. Bardzo często strony muszą również skorzystać z pomocy radcy prawnego lub adwokata, co również generuje dodatkowe koszty. 

Może się zatem okazać, że w końcowym efekcie skorzystanie z pomocy notariusza, będzie nie tylko drogą szybszą i mniej problematyczną, ale również zdecydowanie tańszą.

Ile kosztuje podział majątku u notariusza?

Zgodnie z obowiązującym Rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej, stawki za podział majątku wspólnego u notariusza wynoszą:

• przy wartości majątku do 3.000 zł – 100 zł,
• przy wartości majątku powyżej 3.000 do 10.000 zł – 100 zł plus 3% od nadwyżki powyżej 3.000 zł,
• przy wartości majątku powyżej10.000 do 30.000 zł – 310 zł plus 2% od nadwyżki powyżej 10.000 zł,
• przy wartości majątku powyżej 30.000 do 60.000 zł – 710 zł plus 1% od nadwyżki powyżej 30.000 zł,
• przy wartości majątku powyżej 60.000 do 1.000.000 zł – 1.010 zł plus 0,4% od nadwyżki powyżej 60.000 zł,
• przy wartości majątku powyżej 1.000.000 do 2.000.000 zł – 4.770 zł plus 0,2% od nadwyżki powyżej 1.000.000 zł,
• przy wartości majątku powyżej 2.000.000 zł – 6.770 zł plus 0,25% od nadwyżki powyżej 2.000.000 zł.

Wskazane powyżej wartości są wartościami netto za usługę notarialną, do których należy doliczyć podatek Vat w stawce 23%.